نخستين سرود ملي ايران مربوط به دوره قاجار است كه موسيقي آن توسط موسيو لومر، موسيقيدان نظامي فرانسوي اعزامي به ايران در دوره قاجار، تصنيف شده است. اين سرود در اصل براي پيانو نوشته شد و يك بار هنگام ورود مظفرالدين شاه قاجار و در حضور وي در پاريس اجرا گرديد.اجراي آن توسط اركستر ملل نخستين اجراي رسمي و اركسترال آن است كه به پيشنهاد رهبر كنوني اركستر ترانهاي براي آن توسط بيژن ترقي سروده شد و با اصلاحاتي در هارموني و افزودن بخشهاي تازه به آن توسط سياوش بيضايي براي اركستر نيز تنظيم و به همراه خواننده اجرا گرديد. از اين سرود اجراي تازهتري نيز موجود است كه با تغييرات اندكي در شعر همراه است.
| نام جاويدِ وطن |
|
صبح اميدِ وطن |
| جلوه كن در آسمان |
|
همچو مهر جاودان |
| وطن اي هستي من |
|
شور و سرمستي من |
| جلوه كن در آسمان |
|
همچو مهر جاودان |
| بشنو سوز سخنم |
|
كه "همآواز" (اجراي دوم: هوادار) تو منم |
| همهٔ جان و تنم |
|
وطنم وطنم وطنم وطنم |
| بشنو سوز سخنم |
|
كه نواگر اين چمنم |
| همهٔ جان و تنم |
|
وطنم وطنم وطنم وطنم |
| همه با يك نام و نشان |
|
به تفاوت هر رنگ و زبان |
| همه با يك نام و نشان |
|
به تفاوت هر رنگ و زبان |
| همه شاد و خوش و نغمهزنان |
|
ز صلابت ايران جوان |
| "ز صلابت ايران جوان" (اجراي دوم: ز اصالت ايران كهن) |
|
ز صلابت ايران جوان |
در اجراي دوم اين بيتها دوباره خوانده ميشوند:
| نام جاويدِ وطن |
|
صبح اميدِ وطن |
| جلوه كن در آسمان |
|
همچو مهر جاودان |
| بشنو سوز سخنم |
|
كه همآواز تو منم |
| همهٔ جان و تنم |
|
وطنم وطنم وطنم وطنم |
| همه با يك نام و نشان |
|
به تفاوت هر رنگ و زبان |
| همه با يك نام و نشان |
|
به تفاوت هر رنگ و زبان |
| همه شاد و خوش و نغمهزنان |
|
ز صلابت ايران جوان |
| ز اصالت ايران كهن |
|
ز صلابت ايران جوان |
| بشنو سوز سخنم |
|
كه نواگر اين چمنم |
| همهٔ جان و تنم |
|
وطنم وطنم وطنم وطنم |
«اي ايران»، مشهورترين سرود غيررسمي ملي
در دوران محمدرضا پهلوي سرود ديگري نيز ساخته شده كه تا امروز، و حتا در جمهوري اسلامي، بيش از هر سرود ديگري از سوي مردم به عنوان سرود ملي پذيرفته شده: سرود «اي ايران» كه شعر آن را حسين گل گلاب سروده و روحالله خالقي روي آن آهنگ گذاشته است. اين سرود سال ۱۳۲۳ در دوران جنگ جهاني دوم ساخته شد و شعر ان ظاهرا در واكنش به اشغال ايران توسط نيروهاي متفقين نوشته شده است.
«اي ايران» نخستين بار به صورت همخواني گروه كر و در يكي از تالارهاي دانشكده افسري كنوني اجرا شد. كمي بعد اجراي ديگري از اين سرود با صداي بنان ضبط و از راديو نيز پخش شده است. سرود اي ايران به دليل محبوبيتي كه ميان اقشار گوناگون دارد، تا كنون به وسيله افراد و گروههاي موسيقي گوناگوني اجرا شده. يكي از تازهترين اجراهاي «اي ايران» كار مشترك جمعي از هنرمندان سرشناس سينما و تئاتر است.
در سالهاي ابتدايي جمهوري اسلامي، سرود «اي ايران» به عنوان سرود ملي از راديو و تلويزيون دولتي زياد پخش ميشد. اين سرود هنوز نيز هر جا نياز به تحريك عواطف و تهييج مردم احساس شود، مانند روزهاي نزديك به انتخابات، مورد استفاده قرار ميگيرد. به رغم استقبالي كه از اين سرود ميشود، برخي معتقدند كه بخشهايي از شعر آن بسيار اغراقاميز است.
جمهوري اسلامي و سرودهاي ناآشنا
در جمهوري اسلامي دو سرود به عنوان سرود رسمي و ملي ساخته شده است. سرود نخست با عبارت «شد جمهوري اسلامي به پا...» آغاز ميشد و در سال ۱۳۷۱ جاي خود را به سرود كنوني جمهوري اسلامي داد. سرود جديد كه در آن از تعبيرهايي مانند «پيام امام»، و «فرياد شهيدان» استفاده شده، مانند سرود نخست هيچگاه در ميان مردم محبوب نشد. شعر و ملودي اين سرودها چنان است كه حتا در ذهن بسياري از آنها كه خواهان يا مجبور به تكرارشان هستند نيز نميماند.
غريبه ماندن اين سرودها ظاهرا فقط شامل خود ايرانيان نميشود. در ماه نوامبر سال ۲۰۰۹ در مراسم استقبال رسمي از محمود احمدينژاد در كاراكاس، به جاي سرود جمهوري اسلامي، سرود شاهنشاهي نواخته شد. دولت ايران اين خبر را تكذيب كرد، اما فيلمهاي اين مراسم به شكل وسيعي در اينترنت منتشر شده است.
احياي سرودهاي ملي قديمي
از سالها پيش عدهاي از موسيقيدانان تلاشهايي براي گردآوري سرودهاي ملي و ميهني ايران كردهاند. احياي نخستين سرود ملي ايران و ارائهي اجراي جديدي از آن، يكي از اين تلاشها به شمار ميرود. اين كار توسط اركستر ملل ايران به عنوان بخشي از نخستين كنسرت اين گروه در مهرماه سال ۱۳۸۴ در تالار وحدت اجرا شد. سرپرستي و رهبري اين اركستر را پيمان سلطاني بر عهده دارد.
آنگونه كه پيمان سلطاني ميگويد، اين اركستر قرار بود كار خود را با حمايت سازمان ميراث فرهنگي ادامه دهد، اما اين سازمان به وعدههاي خود عمل نكرد. به اين ترتيب اركستر ملل بزرگترين اركستري است كه از سوي بخش خصوصي حمايت مالي ميشود. در اين اركستر مجموعهاي از سازهاي شرقي و غربي همنوازي ميكنند و اغلب نوازندگان ان را جوانان تشكيل ميدهند.
سلطاني برخي از آهنگسازان را دعوت به همكاري كرد تا قطعات انتخاب شده را براي اجرا توسط اركستر ملل تنظيم كنند. يكي از اين آهنگسازان سياوش بيضايي بود كه تنظيم سرود «ايران جوان» را بر عهده گرفت. اركستر ملل در نخستين اجراي خود از گروهي از نوازندگان كشور ارمنستان و ۷۲ نوازنده ايراني تشكيل شده بود. قرار بود يك گروه كر هم اركستر را همراهي كند كه اجازهي رفتن بر صحنه را دريافت نكرد.
ظاهرا گذاشتن شعر بر روي ملودي به جامانده از لومر فرانسوي، ابتكار رهبر اركستر ملل بوده كه اينكار را بر عهدهي بيژن ترقي گذاشت. بيژن ترقي، كه ارديبهشت ۱۳۸۸ درگذشت، از معروفترين ترانهسرايان ايران است. تقريبا خوانندهي مشهوري نيست كه در شش دههي گذشته يكي از ترانههاي ترقي را نخوانده باشد. بيژن ترقي اواخر عمرش گلايه ميكرد كه گرچه مردم هنوز ترانههاي او را ميشناسند و زمزمه ميكنند، خودش سالهاست فراموش شده و كسي سراغش را نميگيرد. سرود كهنسال ملي ايران در نخستين كنسرت اركستر ملل، با شعر ترقي و صداي سالار عقيلي اجرا شد.
اولين سرود ملي ايران با اجراي سالار عقيلي.
ارسال به دوستان 
نسخه چاپي
[Privacy Policy] -
Copyright 2007 © The Iranian Home. Powered by Iranian UK